ત્રિફળા વિશે સૌથી સામાન્ય ફરિયાદ: “બે દિવસ લીધું, કંઈ થયું નહીં.”
એ ફરિયાદ ખોટી અપેક્ષામાંથી આવે છે. ત્રિફળા રેચક નથી. એ ધીમે ધીમે નિયમિતતા લાવે છે — બે અઠવાડિયામાં, બે દિવસમાં નહીં.
ચરક સંહિતામાં ત્રિફળા
ચરક સંહિતાના ચિકિત્સાસ્થાનનો પહેલો અધ્યાય રસાયન છે, અને એના ચોથા પાદમાં આચાર્ય ચરકે ત્રિફળા રસાયનના પાંચ જુદા યોગ આપ્યા છે. એટલે ત્રિફળા મૂળે “પેટ સાફ કરવાની દવા” નહીં — રસાયન.
| ફળ | મુખ્ય કામ |
|---|---|
| હરડે | વાત — ગતિ, અનુલોમન |
| બહેડા | કફ — શ્વસન |
| આમળા | પિત્ત — ઠંડક, રસાયન |
ત્રણેય મળીને ત્રિદોષશામક — એટલે જ આટલો લાંબો સમય ટક્યું છે.
પ્રમાણ ક્યાં સુધી
સૌથી મજબૂત: મોંની સંભાળ — કોગળા કરવાથી પ્લાક અને પેઢાંના સોજામાં ઘટાડો. મધ્યમ: કબજિયાત અને પાચન. દાવા વધુ પડતા છે: વજન ઘટાડવું, “ડિટોક્સ”, દરેક રોગનો ઉપાય.
બધા ત્રિફળા સરખા નથી
સસ્તા ત્રિફળામાં મોટે ભાગે બીજ અને છાલ પણ ભેળવી દેવામાં આવે છે — શાસ્ત્રમાં ફક્ત ફળનો ગર (બીજ કાઢીને) લેવાનું કહ્યું છે. એટલે સ્વાદ અને અસર બંનેમાં ફરક પડે છે.
➜ ઓર્ગેનિક ત્રિફળા પાવડર જુઓ
નિસર્ગના પોતાના ખેતરના હરડે-બહેડા-આમળા, બીજ કાઢીને, શાસ્ત્રોક્ત પ્રમાણમાં. કોઈ ફિલર, કોઈ છાલ, કોઈ રંગ નહીં. ભારતથી સીધું, અમેરિકા ડિલિવરી.
કેવી રીતે લેવું
- કબજિયાત માટે: રાત્રે સૂતાં પહેલાં અડધીથી એક ચમચી, હૂંફાળા પાણીમાં
- રસાયન તરીકે: સવારે ખાલી પેટે, ઓછી માત્રામાં
- ઓછાથી શરૂ — પહેલા અઠવાડિયે ચોથા ભાગની ચમચી. શરૂઆતમાં ગેસ સામાન્ય છે.
- કોગળા: અડધી ચમચી ગરમ પાણીમાં, ૫ મિનિટ, અઠવાડિયે ૩ વાર
સ્વાદ કડવો-તૂરો છે. એ જ કષાય રસ કામ કરે છે — મીઠાશથી ઢાંકવાની જરૂર નથી.
ક્યારે ના લેવું
ગર્ભાવસ્થામાં નહીં — હરડે ગર્ભાવસ્થામાં ટાળવાનું પરંપરામાં પણ કહ્યું છે. પાતળા ઝાડા કે IBS-Dમાં નહીં. લોહી પાતળું કરવાની દવા સાથે સાવધાની. શસ્ત્રક્રિયાના બે અઠવાડિયાં પહેલાં બંધ. લોહતત્ત્વની ગોળીથી બે કલાક દૂર.
જે ત્રિફળા ઠીક નહીં કરે
અચાનક બદલાયેલી ટેવ, મળમાં લોહી, વજન ઘટવું, અથવા ૫૦ પછી નવી શરૂ થયેલી કબજિયાત — આ ડૉક્ટરનો વિષય છે. અમેરિકામાં ૪૫ પછી કોલોન સ્ક્રીનિંગ ભલામણ થાય છે.
સંબંધિત
આ ખાદ્ય પૂરક છે, દવા નથી. આ વિધાનોનું મૂલ્યાંકન યુ.એસ. ફૂડ ઍન્ડ ડ્રગ ઍડ્મિનિસ્ટ્રેશન દ્વારા થયું નથી. કોઈ રોગનું નિદાન, ઉપચાર, ઈલાજ કે નિવારણ કરવાનો હેતુ નથી.
